Puppy of kitten: het eerste jaar bij de dierenarts
Een puppy of kitten in huis is feest, en ook een flinke lijst om te regelen. In het eerste jaar zie je de dierenarts vaker dan ooit daarna. Met dit overzicht weet je wat er wanneer komt, wat je zelf moet doen en welke vragen je stelt.
Kort gezegd: ga in de eerste week langs voor een kennismaking, maak het vaccinatieschema af, regel de chip en registratie, ontworm en bestrijd vlooien volgens afspraak, en bespreek rond een half jaar de castratie. Neem bij elk bezoek het boekje of paspoort mee.
Week 1: de kennismaking
Plan het eerste bezoek in de eerste week nadat je dier bij je is komen wonen, ook als het gezond lijkt. De dierenarts kijkt naar het hart, de ogen, de oren, het gebit, de vacht en het gewicht. Zo worden aangeboren problemen vroeg gezien, en heeft de praktijk een beeld van je dier als het later ooit ziek wordt.
Neem mee:
- het vaccinatieboekje of het Europese dierenpaspoort;
- wat de fokker of het asiel je meegaf over ontworming en voeding;
- het chipnummer, als je dat al hebt;
- een lijstje met je vragen. In de spanning vergeet je ze anders.
Heb je nog geen vaste praktijk? Lees eerst Een dierenarts kiezen: waar let je op? en zoek daarna een dierenarts bij jou in de buurt.
Vaccinaties: het schema in grote lijnen
Jonge dieren krijgen een reeks vaccinaties, omdat de afweer van de moeder langzaam uit hun bloed verdwijnt. Hoe het schema er precies uitziet, bepaalt je dierenarts. In grote lijnen:
- Puppy: een eerste vaccinatie rond 6 tot 9 weken, vaak al bij de fokker. Daarna een of meer herhalingen met een paar weken ertussen, tot ongeveer 16 weken. Rond een half jaar tot een jaar volgt nog een herhaling. Het gaat om ziekten zoals parvo, hondenziekte en besmettelijke leverontsteking. Leptospirose en kennelhoest bespreek je met de dierenarts.
- Kitten: een vergelijkbaar ritme, vanaf ongeveer 8 tot 9 weken, met een herhaling een paar weken later. Het gaat vooral om kattenziekte en niesziekte. Gaat je kat naar buiten of naar een pension, vertel dat dan: dat kan het schema veranderen.
- Konijn: ook konijnen worden gevaccineerd, tegen myxomatose en RHD (VHS). Vraag of je praktijk dat doet: niet elke dierenarts ziet veel konijnen. Kijk bij konijnen en knaagdieren.
Na het eerste jaar is meestal een jaarlijkse controle genoeg, met de vaccinaties die op dat moment nodig zijn. Niet elk vaccin hoeft elk jaar. Zoek je een praktijk voor de prik, kijk dan bij vaccinatie.
Chippen en registreren
Honden moeten in Nederland binnen 7 weken na de geboorte gechipt en geregistreerd zijn. Kocht of kreeg je een hond, dan heeft hij al een chip en een paspoort, maar moet jij hem online op jouw naam zetten. De vorige eigenaar meldt hem af; daar hoef je niet op te wachten. Een hond die je uit het buitenland haalt, registreer je binnen 2 weken na aankomst. Chippen mag je niet zelf doen: dat doet een dierenarts of een geregistreerde chipper. De officiële regels staan op rijksoverheid.nl.
Katten hoeven nog niet verplicht gechipt te worden. Er komt wel een landelijke chipplicht; de invoering is een paar keer uitgesteld en staat volgens de laatste berichten nu voor 2028. Wacht daar niet op: een gechipte en geregistreerde kat die wegloopt of gevonden wordt, komt veel makkelijker thuis. Vraag bij de eerste vaccinatie of het in één bezoek kan. Praktijken die het doen, vind je bij chippen.
Verhuis je of krijg je een nieuw telefoonnummer, pas dan ook je gegevens bij de databank aan. Een chip met een oud nummer helpt niemand.
Ontwormen, vlooien en teken
Jonge dieren hebben vaak wormen, soms al vanaf de geboorte. Daarom ontworm je ze in de eerste maanden vaker dan later. Vraag de dierenarts om een schema dat past bij de leeftijd, het gewicht en de leefstijl van je dier: een kitten in een flat heeft andere risico’s dan een jachthond.
Vlooien en teken kom je in Nederland het hele jaar tegen, met een piek in het voor- en najaar. Gebruik nooit een middel voor honden bij een kat: sommige middelen voor honden zijn giftig voor katten. Twijfel je, vraag het dan aan je praktijk.
Castreren en steriliseren
Castratie en sterilisatie voorkomen ongewenste nestjes, en bij katten ook sproeien, vechten en zwerven. Het moment verschilt per dier. Bij katten gebeurt het vaak rond een half jaar, vóór ze geslachtsrijp worden. Bij honden hangt het af van het ras, de grootte, de gezondheid en het gedrag. Er is geen moment dat voor elke hond het beste is: bespreek de voor- en nadelen met je dierenarts.
Vraag vooraf wat de ingreep kost, of de controle erna inbegrepen is, en of je dier een kraag of een rompertje nodig heeft. Praktijken vind je bij castratie en sterilisatie. Meer over de rekening lees je in Wat kost de dierenarts?
Gebit, voeding en gewicht
Tussen ongeveer 3 en 7 maanden wisselt het melkgebit. Soms blijft een melktand zitten naast de blijvende tand; dat moet de dierenarts dan bekijken. Begin jong met tanden poetsen of in elk geval met in de bek kijken: een dier dat dat gewend is, is later veel makkelijker te verzorgen.
Laat je dier bij elk bezoek wegen. In het eerste jaar groeit het snel, en een te dikke of te snelle groei kun je vroeg bijsturen.
Maak van de dierenarts een fijne plek
Het eerste jaar bepaalt hoe je dier de rest van zijn leven tegen de praktijk aankijkt. Laat een puppy eens binnenlopen voor alleen een koekje en een aai, en laat een kitten wennen aan de reismand door hem thuis open te laten staan. Meer tips staan in Stressvrij naar de dierenarts.
Wanneer bel je meteen?
Jonge dieren kunnen snel achteruitgaan. Bel direct bij aanhoudend braken of diarree (zeker met bloed), als je dier niet eet of drinkt, sloom is, moeilijk ademt of iets heeft ingeslikt. ’s Avonds of in het weekend? Kijk bij de spoedkliniek in de buurt en lees Spoed bij je huisdier: wanneer direct bellen?
Veelgestelde vragen
Wanneer moet mijn puppy voor het eerst naar de dierenarts?
Meestal heeft de fokker of het asiel de eerste vaccinatie al laten doen, rond 6 tot 9 weken. Ga in de eerste week na de komst naar huis langs voor een kennismaking en controle, en neem het vaccinatieboekje of paspoort mee. Dan maakt de dierenarts het verdere schema.
Moet ik mijn hond laten chippen?
Ja. Een hond moet in Nederland binnen 7 weken na de geboorte gechipt en geregistreerd zijn. Koop of krijg je een hond, dan moet je hem zelf op jouw naam registreren. Je mag een hond niet zelf chippen: dat doet een dierenarts of een geregistreerde chipper.
Is chippen voor katten verplicht?
Nog niet. De overheid werkt aan een landelijke chipplicht voor katten; die is een paar keer uitgesteld en staat volgens de laatste berichten nu voor 2028. Chippen en registreren is wel nu al verstandig: een gechipte kat komt veel makkelijker terug als hij wegloopt.
Mag mijn puppy naar buiten voor de vaccinaties klaar zijn?
Overleg dat met je dierenarts. Socialiseren in de eerste maanden is heel belangrijk, maar plekken waar veel onbekende honden komen kun je beter mijden tot het vaccinatieschema rond is.
Wanneer laat ik mijn kitten of puppy castreren?
Dat verschilt per dier. Bij katten gebeurt het vaak rond een half jaar, vóór ze geslachtsrijp zijn. Bij honden hangt het af van ras, grootte en gedrag, en soms van de gezondheid. Bespreek het moment met je dierenarts.
Heeft mijn dier een rabiësvaccinatie nodig?
In Nederland alleen als je met je dier naar het buitenland gaat. Daarvoor heb je een Europees dierenpaspoort, een chip en een geldige rabiësvaccinatie nodig. Regel dit ruim op tijd: de vaccinatie is pas na een wachttijd geldig.
Kompas tip: Zet een terugkerende afspraak in je agenda voor de jaarlijkse controle, op de “verjaardag” van de eerste vaccinatie. Dan vergeet je hem nooit.